Калтаса ужара
+29 °С
Пылан
Все новости
Новости
17 Июнь 2020, 15:00

Мый кугезе кочам дене кугешнем

Воза мылана Лондон гыч Ӱлыл Качмаш ялын шочшыжын Батыров Николай Ивановичын уныкаже.

Мыйын кугезе кочам, Батыров Николай Иванович, Калтаса районысо Ӱлыл Качмаш ялыште 1913 ийыште шочын. Красноуфимский педтехникумым тунем пытарен да 1937 ий марте районысо тӱрлӧ школлаште тӱҥалтыш класслам туныктен, а 1941 ий гыч Ӱлыл Качмаш тӱҥалтыш школым вуйлатен.
Ял калык коклаште пагалымаш дене пайдаланен, тудым чыланат пагаленыт. Тудо ял калык ончыко эре лектын ойлен. Мыйын кочамын павайже ойлен, кузе кугезе кочам ял калыклан каласен: «Ончыза, жап эртымеке, радио яшлык семын лиеш да тушто ойлымо еҥым ужаш лиеш. Тиде телевизор нерген ойлен».
Кугу Ачамланде сар тӱҥалтыште, 1941 ий июльышто тудым фронтыш налыныт. 1941-1942 ийлаште мемнан элнан эрвел чекшым арален. 1942 ий мучаште тудо фронтыш колташлан рапортым возен. Тӱҥалтыште тудым Иркутскысо пехотный курсыш тунеммаш колтеныт, варажым чыла курсантым – фронтыш.
Кугезе кочамын фронтысо корныжо 1943 ий фервальыште Орловко-Курский кредалмаште тӱҥалын. Тудо Суворов да Богдан Хмельницкийын краснознаменный орденже-влакын танк корпусын 6-шо Киевский гвардейский составыште лийын. Варажым 120-шо посна саперный Премышльский батальоныш саперлан налыныт.
Кредалмаште ойыртемалтмыжлан кок орден дене палемдалтын. III-шо Чап орденым 1945 ий 18 мартыште налын. Наградной лаштыкыштыже тыге возымо: «Сталинградский плацдармыште кредалмаште гв. Красноармеец Н.И. Батыров немыч артиллерийын тулжо йымалне инженер обеспечений шотышто лӱддымын пашам ыштен. 1945 ий 10 февральыште Алый Олье районышто Бобер эҥер гоч кӱварым чоҥымаште гв. красноармеец Н.И. Батыров Бобер эҥер гоч вончымаште лӱддымын пашам шуктен».
Йошкар шӱдыр кокымшо орден дене 1945 ий 10 майыште СССР Верховный Совет президиумын командующий корпусшо лӱм деч налын. 1945 ий 27 апрельыште Берлин воктене Нейса эҥер гоч вончымаште переправым чоҥымаште кугезе кочам сусырген да тудым Зарау оласе госпитальыш колтеныт, тыште тудо 4 майыште колен. Тудым Зайрау олаште братский шӱгарыште тоеныт.
1953 ийыште Жагани Воеводство Любскоеште кредалмаште колышо совет салтак-влакым кугу шӱгарышке угыч тоеныт. 2019 ий 2 октябрьыште Сеҥымашын 75-ше идалыкше лӱмеш ме Батыров Петр Николаевич дене 65-ше №-ан шӱгарыште лийна.
Дина Харт, Лондон (Англий